شرکت خدمات انفورماتیک

شرکت خدمات انفورماتیک در تابستان سال ۱۳۹۷ مدل مفهومی زیرساخت انتقال مالی ایران بر بستر بلاکچین موسوم به رمزارز بانک مرکزی را طراحی و آزمایش کرد. گام بعدی در این پروژه، همکاری با سایر بانک‌ها و نهادهای مالی در جهت گسترش خدمات مالی و بانکی است. نتیجه این تلاش‌ها ایجاد زیرساختی برای یکپارچه‌سازی، استانداردسازی و کاهش هزینه‌های توسعه راهکارهای بلاکچینی برای یکپارچه‌سازی، استانداردسازی و کاهش هزینه‌های توسعه راهکارهای بلاکچینی در صنعت بانکداری ایران است که با عنوان برنا، بستر نوین اعتماد معرفی می‌شود.

 

طراحان اولیه برنا استفاده از راهکارهای توزیع اجماع را به عنوان بستری برای ایجاد شفافیت و کارآمدی در جهت بازآفرینی نظام اقتصادی و توسعه همه‌انبه ایران دیجیتال حیاتی می‌بینند. با این حال، توسعه زیرساخت‌های مبتنی بر فناوری بلاکچین نیز چالش‌های بسیاری در خود دارد که می‌تواند انطباق نظام بانکی و سایر دستگاه‌های کشور را با این انقلاب فناوری به تاخیر بیندازند.

 

عدم وجود استانداردهای مشترک، هزینه‌های بالای توسعه سرویس‌ها از پایه، نبود نمونه‌های اجرایی موفق قابل اتکا، چالش‌های مربوط با رگولاتوری، عدم امکان حضور موثر فین‌تک‌ها و در نهایت رقابت غیرسازنده از جمله چالش‌های شناسایی شده‌ای است که ضرورت توسعه راهکاری برای پوشش تمامی این چالش‌ها را ضروری می‌کند.

 

هدف اصلی برنا فراهم کردن زیرساخت بلاکچینی باز، مشترک، منصفانه و قابل توسعه برای بانک‌ها و دیگر نهادهای مالی کشور است تا بدون نیاز به صرف هزینه‌های هنگفت، جهت توسعه محصولات از ابتدا و بدون داشتن دغدغه در مورد استاندارد سرویس‌های بلاکچینی خود در ارتباط با دیگر نهادها، بتوانند سرویس‌های خود را توسعه دهند و با سایر شرکا در ارتباط باشند.

 

درباره‌ی برنا

برنا از سه سطح اصلی تشکیل شده است. در پایین‌ترین سطح، زیرساخت شبکه قرار دارد. این شبکه بر روی پلتفرم متن‌باز بلاکچینی هایپرلجر فبریک که توسط بنیاد لینوکس و شرکت IBM معرفی شده است توسعه داده شده است. پایگاه‌های داده توزیع‌شده و نودهای تأییدکننده اطلاعات در این سطح قرار دارند.

 

سطح میانی سطحی مشترک است که خدمات ارائه شده در آن مبتنی بر مشارکت بدون رقابت است. در این سطح، خدمات پایه‌ای ارائه می‌شود که مبنای توسعه سایر محصولات بلاکچینی خواهند بود. این خدمات دو ویژگی مهم دارند، اول آنکه تقریبا در تمامی کاربردهای بلاکچینی به نوعی به این خدمات نیاز است. ثانیا، کارآمدی این خدمات نیازمند تعامل در بین بازیگران است و نه رقابت بین آن‌ها. این سطح مانند یک سیستم‌عامل بلاکچینی برای بازیگران بانکی است که می‌توانند با استفاده از ابزارهای پایه‌ای محصولات اختصاصی خودشان را به سادگی و بدون داشتن دغدغه در مورد ارتباط‌پذیری محصولشان با دیگر محصولات بلاکچینی توسعه دهند. عملیات شناخت مشتری، انتشار توکن و حسابرسی از جمله این سرویس‌هاست.

 

در بالاترین سطح بالایی فضای ارائه خدمات کاملا رقابتی است و تمام بازیگران بانکی، دیگر صنایع و حتی فینتک‌ها می‌توانند سرویس‌های اختصاصی خود را به سادگی با استفاده از امکانات و خدمات دو سطح دیگر توسعه داده و مجموعه خدمات یکپارچه‌ای را به برنا اضافه کنند. این سطح مانند یک پلتفرم توسعه و عرضه برای سرویس‌های مالی بلاکچینی خواهد بود که بانک‌ها می‌توانند از محصولات و سرویس‌های بلاکچینی عرضه شده توسط بازیگران مختلف و حتی استارت‌آپ‌ها در قالب اپلیکیشن‌ها استفاده کنند.

 

بدین ترتیب برنا توازنی مؤثر میان همکاری و رقابت را ایجاد کرده است و استفاده‌کنندگان برنا خود توسعه‌دهندگان آن نیز هستند.

نظام مالی برنا بر اساس پرداخت در ازای خدمت طراحی شده است. هر بازیگری برای آنچه فراهم می‌کند (سرویس، داده، زیرساخت و …) از بازیگرانی که از آن استفاده می‌کنند کارمزد دریافت خواهند کرد. هیچ محدودیت خاصی برای توسعه سرویس‌های جدید و یا مشارکت در تأمین زیرساخت برای بازیگران وجود نخواهد داشت. تمام آنچه باید رعایت شود استانداردهای مشترک و قوانین بانک مرکزی و دیگر نهادهای رگولاتور است.

 

برنا شفافیتی مثال‌زدنی را در اختیار نهادهای ناظر و رگولاتورها قرار می‌دهد. در حال حاضر بخش مهمی از نظارت‌ها به صورت آفلاین است. به این معنی که اگر بانک یا موسسه‌ای تخطی از قوانین داشته باشد ممکن است مدت‌ها طول بکشد تا بانک مرکزی متوجه این نقض قانون شود و واکنش نشان دهد. در برنا نظارت آفلاین جای خود را به حکمرانی آنلاین داده است.

 

برنا رگولاتور را مجهز به قابلیت بخش‌نامه‌های هوشمند می‌کند. قواعد و دستورالعمل‌های بانک مرکزی به جای انتشار از طریق بخش‌نامه‌ها در قالب کد و به عنوان سیاست‌های شبکه برنا وارد آن می‌شود و با استفاده از مفهوم قراردادهای هوشمند در تمام شبکه جاری شده و اجازه انجام رفتارهای خارج از ضوابط را نمی‌دهد. در آینده نزدیک، نهادهای دیگر همچون سازمان امور مالیاتی، بازرسی کل کشور و دیگر نهادهای ناظر هم می‌توانند از قابلیت‌های این بستر استفاده کنند.

 

توسعه مالی کشور بدون حضور پرقدرت فینتک‌ها ممکن نیست. اما راهکارهای سازمانی بلاکچینی عموماً به‌قدری وسیع هستند که امکان توسعه آن توسط شرکت‌های کوچک ممکن نیست. برنا زیرساختی قدرتمند برای ورود فین‌تک‌ها به این بازار ایجاد کرده است. فین‌تک‌ها می‌توانند بدون محدودیت از ابزارهای شناسایی مشتریان استفاده کنند. هیچ‌یک از بازیگران بزرگ نمی‌توانند حتی یک استارت‌آپ نوپا را از دسترسی به اطلاعاتی منع کند که مشتری به عنوان مالک اطلاعات تمایل به اشتراک آن اطلاعات دارد. برنا آغاز تحقق استانداردهای PSD2‌ در ایران خواهد بود. دسترسی به این قابلیت‌ها هیچ هزینه خاصی نخواهد داشت و یک فینتک مانند سایر اعضا تنها بر اساس خدماتی که دریافت می‌کند پرداخت خواهد داشت تا شروع تجارت برای آن‌ها ساده، سریع و کم هزینه باشد.

 

برنا بستر نوین اعتماد در نظام مالی ایران است. نظامی که شفاف‌تر، سالم‌تر، کارآمدتر و در خدمت توده‌های مردم خواهد بود.